Co do zasady oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Co jednak, jeśli jeden z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego w znacznie większym stopniu? Czy możliwy jest nierówny podział majątku?

Z mocy prawa oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 k.r.o.). Zasada ta może zostać zmodyfikowana przez małżonków w intercyzie. Jeżeli jednak małżonkowie jej nie zmodyfikowali – ich udziały w majątku wspólnym, co do zasady, są równe, bez względu na to w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku i niezależnie od przyczyn ustania wspólności majątkowej.

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym

Aby doszło do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym spełnione muszą zostać łącznie 3 przesłanki:

  1. jeden z małżonków musi wystąpić z żądaniem ustalenia nierównych udziałów,
  2. muszą istnieć ważne powody wystąpienia z żądaniem o ustalenie nierównych udziałów,
  3. musi wystąpić różny stopień przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego.

Żądanie ustalenia nierównych udziałów

Jeżeli żaden z małżonków nie zgłosi w sprawie o podział majątku żądania ustalenia nierównych udziałów – sąd kwestią tą w ogóle nie będzie się zajmował, przyjmując równe udziały w majątku wspólnym.

Zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów przez któregokolwiek z małżonków powoduje obowiązek rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd. 

Zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów nie wyczerpuje jednakże wszystkich powinności strony, która zmierza do ustalenia nierównych udziałów – konieczne jest również udowodnienie, że spełnione są pozostałe warunki ustalenia nierównych udziałów, a więc po pierwsze – że zachodzą ważne powody ustalenia nierównych udziałów, po drugie – że różny jest stopień przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego. 

Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa w tej stronie, która z okoliczności tych wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, a więc na tym z małżonków, który żąda ustalenia, że jego udział w majątku wspólnym jest większy.

Ważne powody

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wskazuje wprost co należy rozumieć przez „ważne powody”, uzasadniające wystąpienie z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Przyjmuje się, że „ważne powody” uzasadniające wystąpienie z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym to różnego rodzaju okoliczności faktyczne, w świetle których przyjęcie równych udziałów małżonków pozostawałoby w kolizji z zasadami współżycia społecznego.

Ważnym powodem uzasadniającym wystąpienie z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być m.in. rażące lub uporczywe naruszanie przez drugiego małżonka obowiązków względem rodziny lub też doprowadzenie do zawinionego rozkładu pożycia.

Ważnym powodem uzasadniającym wystąpienie z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być także długotrwałe życie w rozłączeniu małżonków, jeśli w tym czasie – mimo formalnie istniejącej wspólności majątkowej małżeńskiej – każdy z małżonków żył na własny rachunek, prowadził samodzielne gospodarstwo domowe, samodzielnie zarządzał zarabianymi pieniędzmi, itd.

Za ważne powody uzasadniające ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym sąd może uznać także inne okoliczności, takie np. jak: podejmowanie ryzykownych lub oczywiście niekorzystnych operacji finansowych, trwonienie majątku, np. na alkohol, narkotyki czy uprawianie hazardu.

Ponieważ kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje określenia „ważne powody”, wskazane wyżej okoliczności mają jedynie charakter przykładowy. Nie można wykluczyć, że także inne sytuacje, w konkretnej sprawie, mogą zostać uznane za „ważne powody” uzasadniające ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Przyczynienie się do powstania majątku wspólnego

Przyczyniania się do powstania majątku wspólnego nie należy utożsamiać wyłącznie z osiąganiem dochodów  przez każdego z małżonków. Istotne znaczenie mają także inne starania o zaspokojenie potrzeb rodziny, jak również sposób prawidłowego gospodarowania zasobami przez każdego z małżonków (przykład: jeden z małżonków zarabia dwa razy więcej od drugiego, ale trwoni wszystkie zarobione pieniądze na hazard – w takich warunkach małżonek zarabiający mniej przyczynia się do powstania majątku w większym stopniu).

Zgodnie z art. 43 § 3 k.r.o. przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Za przyczynienie się jednego z małżonków do powstania majątku wspólnego można uznać również przysporzenie dokonane przez członków rodziny tego małżonka, np. w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny rzeczy, które zgodnie z wolą rozporządzającego weszły do majątku wspólnego małżonków.

Nie stanowi natomiast przyczynienia się do powstania majątku wspólnego dokonanie przez jednego z małżonków nakładów lub wydatków z majątku osobistego tego małżonka na majątek wspólny. Takie nakłady i wydatki podlegają bowiem rozliczeniu w inny sposób i na innej podstawie prawnej (art. 45 k.r.o.).

Łączne spełnienie przesłanek

Jak już wskazano, wszystkie przesłanki warunkujące ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że nawet jeśli jeden z małżonków w znacznie większym stopniu przyczynił się do powstania majątku wspólnego, ale nie zachodzą ważne powody uzasadniające żądanie ustalenia nierównych udziałów – to żądanie ustalenia większego udziału w majątku wspólnym nie powinno zostać uwzględnione. 

Podobnie: jeśli zachodzą ważne powody, ale stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego jest taki sam lub zbliżony – żądanie ustalenia większego udziału w majątku wspólnym również nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestie procesowe

Uprawnionym do żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest każdy z małżonków. Z żądaniem takim mogą wystąpić również spadkobiercy małżonka, ale tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Żądanie ustalenia nierównych udziałów należy zgłosić w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być zgłoszone jedynie przed sądem pierwszej instancji – do czasu zamknięcia rozprawy. Niedopuszczalne jest żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym po prawomocnym orzeczeniu o podziale majątku wspólnego.

Żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym teoretycznie może zostać zgłoszone także w sprawie o rozwód (lub o separację), jeśli co najmniej jedna ze stron o to wnosi. Jednakże – mając na uwadze, że w sprawie o rozwód sąd dokonuje podziału majątku jedynie wówczas, gdy nie powoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu, a dowodzenie przesłanek ustalenia nierównych udziałów zwłokę taką na ogół mogłoby powodować – zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów w sprawie rozwodowej skutkować będzie przeważnie pozostawieniem wniosku o dokonanie podziału majątku w tym postępowaniu bez rozpoznania.

Ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym można żądać także w procesie o ustalenie, co jednakże wiąże się z koniecznością wykazania interesu prawnego.

Żądanie ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym nie ulega przedawnieniu, albowiem nie ma charakteru roszczenia majątkowego (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 22 listopada 1972 r., III CZP 83/72).

Podobne publikacje:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Adwokat Bartosz Pręda

Adwokat Głogów

Od lat z zaangażowaniem pomagam rozwiązywać problemy prawne moich klientów.

Prowadzę przede wszystkim sprawy klientów indywidualnych – głównie sprawy karne, rodzinne, cywilne i spadkowe.

Dbam o bezpieczeństwo prawne moich klientów.

Doradzam moim klientom, prowadzę sprawy sądowe, reprezentuję moich klientów przed sądami, organami ścigania i innymi instytucjami.

Mil-Jankowska Pręda Adwokaci Spółka Partnerska

Kancelaria Adwokacka Głogów

Wraz z adwokat Moniką Mil-Jankowską prowadzę w Głogowie kancelarię adwokacką: Mil-Jankowska Pręda Adwokaci Spółka Partnerska.

Siedziba kancelarii mieści się w Głogowie, w centrum Starego Miasta, przy ul. Szewskiej 7.

Adwokat Głogów

Kontakt

Możesz się ze mną skontaktować mailowo lub za pośrednictwem sekretariatu kancelarii.

Sekretariat kancelarii jest czynny od poniedziałku do piątku od godz. 8:00 do 16:00.

Tagi: adwokat Głogów · kancelaria adwokacka Głogów · sprawy karne Głogów · sprawy rodzinne Głogów · sprawy cywilne Głogów · sprawy spadkowe Głogów · podział majątku adwokat Głogów · rozwód adwokat Głogów · odszkodowania Głogów

Podobne publikacje: